Với 6 điểm thay đổi mang tính đột phá về cơ chế, chính sách so với Luật năm 2012, Dự thảo Luật Giáo dục Đại học đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.

Hôm nay, 6/11, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục Đại học sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIV nhằm năng cao hiệu quả giáo dục đại học trên phạm vi toàn quốc.

Những điểm hạn chế của chính sách cũ

Mặc dù đã đặt nền móng pháp lý ban đầu đối với tự chủ đại học và đạt được những tiến bộ nhất định, song Luật Giáo dục Đại học năm 2012 cũng bộc lộ nhiều bất cập, cần thay đổi để theo kịp tốc độ phát triển nhanh chóng của khoa học-công nghệ cũng như sự vận động, biến đổi không ngừng của đời sống văn hóa, chính trị, kinh tế-xã hội trên toàn thế giới.

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với dự báo thay đổi cơ cấu ngành nghề, phương thức sử dụng lao động, sự bùng nổ của các hình thức đào tạo từ xa tận dụng triệt để những lợi thế của khoa học-công nghệ dẫn đến những thay đổi về quan điểm, tiêu chí về trường đại học, xu hướng học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập… đã tác động không nhỏ tới quá trình đào tạo nhân lực trình độ cao. Giáo dục Đại học ngày nay không chỉ phát triển trong phạm vi quốc gia mà còn phải có tính cạnh tranh toàn cầu.

6 điểm mới đột phá về cơ chế, chính sách trong Luật Giáo dục Đại học sửa đổi

6 điểm mới căn bản về cơ chế chính sách trong dự thảo Luật Giáo dục đại học đang thu hút sự quan tâm. Ảnh minh họa

6 điểm mới đột phá về chính sách trong dự thảo Luật Giáo dục Đại học

Dự thảo Luật Giáo dục Đại học được đề xuất sửa đổi 39/73 điều, chiếm 53% tổng số điều của Luật Giáo dục Đại học năm 2012 và bổ sung 2 điều. Theo đó, 6 điểm mới căn bản về cơ chế, chính sách trong dự thảo Luật Giáo dục đại học mà Bộ Giáo dục vào đào tạo đưa ra gồm: Mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả tự chủ đại học, đổi mới quản trị đại học, đổi mới quản lý đào tạo, đổi mới quản lý nhà nước trong điều kiện tự chủ đại học, sửa đổi quy định về giảng viên theo hướng đảm bảo chuẩn chất lượng, giao quyền tự chủ cho cơ sở Giáo dục đại học trong việc bổ nhiệm, suy tôn các chức danh giảng viên, đổi mới về tài chính, tài sản trong Giáo dục đại học.

Trong đó, việc mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả tự chủ đại học được xem là chính sách lớn nhất thể hiện trong Dự thảo Luật nhằm tạo hành lang pháp lý cho các cơ sở Giáo dục Đại học phát huy tối đa nội lực, tự chủ, linh hoạt, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế – xã hội, cạnh tranh lành mạnh để nâng cao chất lượng, hội nhập quốc tế. Cụ thể như sau:

Về tự chủ trong hoạt động chuyên môn: Các cơ sở Giáo dục Đại học được tự chủ mở ngành, tự chủ xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo, liên kết đào tạo ở trong và ngoài nước; tự chủ trong hợp tác quốc tế và hoạt động khoa học – công nghệ; thúc đẩy khởi nghiệp, gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng và chuyển giao công nghệ của các cơ sở Giáo dục Đại học.

Tự chủ về tổ chức bộ máy và nhân sự đảm bảo để Hội đồng trường có thực quyền trong việc quyết định về tổ chức bộ máy; quyết định nhân sự, tiêu chuẩn Hiệu trưởng, tiêu chuẩn giảng viên và tiêu chuẩn cac chức danh quản lý. Hiệu trưởng trường đại học công lập do cơ quan quản lý có thẩm quyền công nhận trên cơ sở đề xuất của Hội đồng trường; Hiệu trưởng trường đại học tư thục do Hội đồng quản trị quyết định (bỏ quy định Chủ tịch UBND cấp tỉnh công nhận).

Tự chủ tài chính, tài sản thể hiện ở quy định về nếu không sử dụng ngân sách, cơ sở Giáo dục Đại học có quyền chủ động xây dựng và quyết định mức giá dịch vụ đào tạo, đảm bảo tương xứng với chất lượng đào tạo; được quyết định các dự án đầu tư sử dụng nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách của cơ sở giáo dục đại học; quyết định nội dung và mức chi từ các nguồn thu hợp pháp.

Để nâng cao hiệu quả tự chủ, cơ sở Giáo dục Đại học phải công khai, minh bạch về các điều kiện đảm bảo chất lượng và chất lượng thực tế trong các hoạt động; có trách nhiệm giải trình về các hoạt động của mình về việc thực hiện các chuẩn chất lượng, thực hiện cam kết với người học và các bên liên quan.

Với việc đổi mới này, góp phần tạo hành lang pháp lý cho các cơ sở Giáo dục đại học phát huy tối đa nội lực, tự chủ của mình. Bên cạnh đó, ban hành quy chế tổ chức và hoạt động, quy chế tài chính, xây dựng một số chuẩn chất lượng cho Giáo dục đại học, nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo và cấp văn bằng, kiểm định chất lượng… để các trường tự chủ thực hiện, yêu cầu minh bạch thông tin, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm trong Giáo dục đại học.