Bảo hiểm xã hội (BHXH) là chính sách an sinh góp phần ổn định xã hội với phương châm số đông bù cho số ít. Tuy nhiên việc mở rộng đối tượng tham gia còn rất chậm. 

Việc mở rộng đối tượng tham gia còn chậm: Cần phải có những giải pháp thiết thực hơn nữa 

Hiện nay dù đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tăng đều qua các năm nhưng con số này vẫn rất khiêm tốn so với tiềm năng. Và thực tế là, kết quả thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện từ năm 2008 đến nay cho thấy, mặc dù đối tượng tham gia ngày càng tăng, nhưng việc mở rộng đối tượng tham gia còn rất chậm. Chính vì thế, theo các chuyên gia, cần phải có những giải pháp thiết thực hơn nữa trong thời gian tới.

Nhưng thực tế diện bao phủ BHXH mới đạt khoảng 29%. Điều đó đồng nghĩa với việc có tới 71% số lao động nằm ngoài lưới an sinh xã hội, chủ yếu là lao động nông thôn và lao động phi chính thức. Theo Ban Thu – Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, từ 6.110 người tham gia vào năm 2008 (năm đầu tiên thực hiện chính sách BHXH tự nguyện), đến nay con số này là hơn 231.000 người.

Một trong những nguyên nhân chính của việc triển khai chính sách chưa hiệu quả là do nhiều người vẫn chưa hiểu và nhận thức đầy đủ về chính sách BHXH tự nguyện, thậm chí, một bộ phận dân cư còn chưa biết có chính sách BHXH tự nguyện, do công tác tuyên truyền về chính sách này chưa thật sự sâu rộng. Cùng với đó, người lao động ở Việt Nam chưa có thói quen tham gia BHXH khi trẻ để hưởng lương hưu khi tuổi già; thu nhập của người lao động ở nông thôn còn thấp, bấp bênh, không ổn định.

Nguyên nhân khiến lao động khu vực phi chính thức nói chung và nông dân nói riêng chưa hào hứng với BHXH tự nguyện

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi cho rằng: “Nguyên nhân chính là do lao động tự do không có việc làm và thu nhập không ổn định. Họ thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, sức khỏe giảm sút. An sinh xã hội của họ không được chăm lo, dẫn tới nhiều bất lợi trong đời sống. Ngoài ra, bản thân người lao động ở khu vực này cũng không có kiến thức, nếu thủ tục đóng – hưởng phức tạp, họ rất ngại làm giấy tờ”. Bên cạnh đó, vấn đề quyền lợi thụ hưởng cũng được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến diện bao phủ BHXH tự nguyện thấp. Người tham gia BHXH bắt buộc được hưởng 5 chế độ, gồm: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – tai nạn nghề nghiệp, chế độ hưu trí, chế độ tử tuất. Trong khi BHXH tự nguyện chỉ có 2 chế độ hưu trí và tử tuất.

Cần tăng cường tuyên truyền, thay đổi nhận thức

Rõ ràng là đã có nhiều những hỗ trợ từ phía chính sách, điều quan trọng là làm thế nào để người dân hiểu về những lợi ích đó – chính là chìa khóa mở cánh cửa khó này. Theo Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Phạm Lương Sơn, số lượng người tham gia BHXH tự nguyện còn ít một phần là do người dân chưa hiểu được hết lợi ích của chính sách, một phần cũng có nguyên nhân từ chính sách. Vì vậy, phải làm sao để người dân hiểu được lợi ích và tăng được sức hấp dẫn của chính sách thì mới có thể đạt mục tiêu ba triệu người tham gia BHXH tự nguyện vào năm 2020.

Và do vậy, trong năm nay, ngành BHXH tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp để mở rộng, phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện. Trong đó, tập trung tuyên truyền chính sách ưu đãi của Nhà nước về BHXH tự nguyện đến với người dân. Đồng thời, tổ chức tập huấn nghiệp vụ đến 100% đại lý thu BHXH tự nguyện để nâng cao năng lực tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện.

Cùng với đó, ngành BHXH tiếp tục ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phát triển đối tượng và giải quyết chế độ BHXH; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, gọn nhẹ nhằm nâng cao chất lượng phục vụ đối tượng tham gia…

Quyền lợi khi tham gia BHYT tự nguyện

– Được khám bệnh, chẩn đoán, điều trị và phục hồi chức năng (theo danh mục quy định của Bộ Y tế); xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng; thuốc, dịch truyền trong danh mục theo quy định của Bộ Y tế.

– Được thanh toán chi phí truyền máu và các chế phẩm của máu; các phẫu thuật, thủ thuật; khám thai và sinh đẻ; sử dụng vật tư, thiết bị y tế và giường bệnh.

– Được thanh toán 100% chi phí đối với các dịch vụ kỹ thuật cao có mức phí dưới 7 triệu đồng; 60% chi phí (nhưng không quá 20 triệu đồng cho một lần sử dụng) đối với các dịch vụ cao có mức phí từ 7 triệu đồng trở lên. Trường hợp 60% chi phí thấp hơn 7 triệu đồng, cơ quan BHXH sẽ thanh toán 7 triệu đồng.

Học sinh – sinh viên còn được hưởng quyền lợi chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường và được trợ cấp 1 triệu đồng trong trường hợp tử vong do mọi nguyên nhân.