Theo Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng thì việc điều chỉnh chính sách thuế là cần thiết, nhưng phải đảm bảo tỷ lệ huy động cho ngân sách nhà nước (NSNN), tức là đảm bảo nguồn thu cho NSNN…

Trong phiên chất vấn thành viên Chính phủ chiều 30/10, Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai, Ủy viên Thường trực Uỷ ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội, nêu vấn đề: Nghị quyết 25 của Quốc hội đã đề ra nhiệm vụ tiếp tục sửa đổi, bổ sung chính sách thu, nâng dần tỷ lệ huy động GDP vào ngân sách nhà nước, hạn chế tối đa việc đề ra chính sách làm giảm thu ngân sách nhà nước. Tại kỳ họp thứ 4, khi trả lời trước Quốc hội thì Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng đã khẳng định tính đúng đắn của nhiệm vụ trên. Tuy nhiên, kỳ họp này, tại Báo cáo 507 của Chính phủ về tái cơ cấu nền kinh tế đã đề ra nhiệm vụ sớm ban hành chính sách cắt giảm mạnh mẽ các loại thuế, phí.

Vì vậy, đại biểu Mai đề nghị Bộ trưởng cho biết quan điểm của mình về vấn đề này, về tính nhất quán trong ban hành và thực hiện chính sách. Giải pháp nào được coi là quan trọng nhất để thực hiện một nguyên tắc cơ bản của thuế đó là bảo đảm hài hòa về lợi ích giữa người nộp thuế và nhà nước?

Trả lời vấn đề trên, Bộ trưởng Dũng cho biết, trong điều kiện Việt Nam cắt giảm thuế quan do hội nhập quốc tế, giảm nguồn thu ngân sách Trung ương do giá dầu thô giảm thì việc phải điều chỉnh lại các chính sách thuế là vô cùng hợp lý.

Ông Dũng diễn giải, Nghị quyết 07 Bộ Chính trị và nghị quyết 25 Quốc hội, trong các giải pháp thực hiện có giải pháp điều chỉnh và bổ sung 8 luật thuế trong đó có thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên và nghiên cứu để trình với cấp thẩm quyền ban hành thuế tài sản.

Bộ trưởng Tài chính cho biết, việc điều chỉnh các chính sách thuế, tinh thần chung là đảm bảo tính trung lập của thuế cũng như mở rộng cơ sở thu, bám sát khuyến nghị của IMF.

Theo Bộ trưởng, chính sách thuế của Việt Nam còn lồng ghép nhiều chính sách an sinh xã hội, kể cả chính sách ưu đãi về thuế để thu hút đầu tư. “Chúng ta đang thu hút rất dàn trải, kể cả ngành nghề, điều kiện quy mô vốn, vùng miền, công nghệ, sản phẩm đều có ưu đãi”.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng. Ảnh: VGP

Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng. Ảnh: VGP

Ông Dũng cũng nhấn mạnh rằng phải điều chỉnh chính sách thuế nhưng đảm bảo tỷ lệ theo huy động cho ngân sách nhà nước, tức là đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước đồng thời tăng cường cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh và đảm bảo hài hòa, phù hợp thông lệ quốc tế.

Theo báo cáo “Tình hình kinh tế – xã hội năm 2018, dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2019” thì tổng thu cân đối ngân sách nhà nước 8 tháng đầu năm nay ước 871.800 tỉ đồng, cả năm 2018 ước đạt 1,36 triệu tỉ đồng. trong khi đó tổng chi ước đạt 873.500 tỉ đồng, cả năm ước đạt 1,56 triệu tỉ đồng. Như vậy, ngân sách là thâm hụt 204.000 tỉ đồng, bằng 3,67% GDP.

Dự báo tổng thu cân đối ngân sách nhà nước 2009 dự kiến đạt hơn 1,41 triệu tỉ đồng, tăng khoảng 7% so với năm 2018. Trong khi đó, dự kiến tổng chi cân đối ngân sách năm 2019 đạt khoảng hơn 1,63 triệu tỉ đồng, tăng khoảng 7,2%. Thâm hụt 222.000 tỉ đồng, tương đương 3,6% GDP.

Trong khi đó, số thu vào ngân sách vượt dự toán chủ yếu từ các nguồn thu về nhà, đất và dầu thô, nhưng thu từ đất không ổn định còn thu từ dầu thô chủ yếu do giá dầu lập dự toán thấp hơn thực tế, mà theo trình bày của vị tư lệnh ngành tài chính hôm 30/10 thì Việt Nam cắt giảm thuế quan do hội nhập quốc tế, giảm nguồn thu ngân sách Trung ương do giá dầu thô giảm, nên chính phủ mới đưa ra giải pháp xử lý thiếu hụt ngân sách nhà nước là khai thác mọi nguồn thu, sửa đổi và áp dụng các sắc thuế mới.

Liên quan đến 8 đầu mục bị dự kiến tăng thuế, Bộ Tài chính từng vấp phải sự phản ứng từ dư luận. Cụ thể, Bộ này đã đề xuất mở rộng các đối tượng chịu thuế VAT và tăng thuế từ 10% lên 12%, dự kiến áp dụng từ năm 2019. Thuế thu nhập cá nhân đề xuất áp mức thuế 20-30% giải thưởng của người trúng xổ số thay vì mức 10% như hiện nay… Đồng thời, Bộ cũng đề xuất giảm thuế cho các nhân lực công nghệ cao, chế biến nông sản…

Bộ đã đề xuất sẽ đánh thuế tài sản đối với đất ở, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, đất phi nông nghiệp nhưng sử dụng vào mục đích kinh doanh hoặc để ở.

Theo đó, nhà và công trình trên đất có giá trị trên 700 triệu đồng hoặc 1 tỷ đồng, ôtô có giá trị từ 1,5 tỷ đồng trở lên, tàu bay, du thuyền… sẽ bị đánh thuế. Mức thuế dự kiến áp dụng là 0,4% đối với căn hộ chung cư, đất ở, đất xây nhà chung cư, đất kinh doanh… có giá trị từ 700 triệu đồng (tính cho phần giá trị vượt 700 triệu đồng) mỗi năm. Điều này đã gây nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận.

Theo lý giải của lãnh đạo Bộ Tài chính,  mục tiêu quan trọng đề xuất dự luật này nhằm tái cơ cấu, mở rộng nguồn thu ngân sách được thực hiện song hành với việc tiết kiệm chi. Tuy nhiên, bên cạnh mục tiêu cơ cấu nguồn thu, đề xuất xây dựng Luật Thuế tài sản còn nhằm chống đầu cơ bất động sản, đảm bảo những người có nhà, đất phải đưa vào khai thác và sử dụng. Làm được như vậy sẽ không ảnh hưởng đến nhu cầu sở hữu nhà của người nghèo, người thu nhập thấp, đảm bảo sự minh bạch trong quản lý tài sản.

Bộ trưởng Tài chính cũng đề cập đến cơ sở để Bộ đưa ra đề xuất bổ sung, xây dựng các luật thuế gồm chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị, Chính phủ trong chiến lược cải cách thuế giai đoạn 2011-2020, tại đề án Chính phủ đã phê duyệt về khai thác nguồn lực đất đai hay Nghị quyết 25 của Quốc hội về đề án tái cơ cấu ngân sách 5 năm 2016 – 2020… Ông cho biết, những chỉ đạo trên có yêu cầu phải nghiên cứu, hoàn thiện chính sách thuế với tài sản gồm đất, tài sản gắn với đất.

Bộ trưởng Tài chính: Điều chỉnh chính sách thuế phải đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước

Xăng sinh học E5 thân thiện với môi trường đang được khuyến khích sử dụng. Ảnh minh họa

Mặc dù đề xuất tăng 8 loại thuế nói trên không nhận được sự phản ứng tích cực từ dư luận, nhưng cũng không phủ nhận đề xuất tăng thuế bảo vệ môi trường được xem là mang lại nhiều lợi ích lâu dài cho người dân. Bởi mục tiêu của loại thuế này nhằm khuyến khích sản xuất và sử dụng hàng hóa thân thiện với môi trường, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của toàn xã hội; khuyến khích phát triển kinh tế đi liền với giảm ô nhiễm môi trường. Các mặt hàng bị đánh thuế môi trường là than đá, túi ni lông… và đặc biệt là xăng. Tuy vậy thì loại xăng sinh học bị đánh thuế ít, lại thân thiện mới môi trường là E5, đang được khuyến khích sử dụng thay cho xăng khai khoáng thông thường. Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất bắt buộc phải áp dụng biện pháp để giảm thiểu ô nhiễm cho môi trường nếu như muốn giảm thuế này.