Để nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ trong trường đại học để đáp ứng yêu cầu “Chuẩn đầu ra tiếng Anh” không phải là điều dễ dàng, khi mà việc giảng dạy trong các trường đại học vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Sinh viên Đại học chật vật đầu ra tiếng Anh

Tiếng Anh hiện là một thách thức với nhiều trường đại học, bởi thực tế dù đã hoàn thành quá trình đào tạo, nhưng việc được nhận tấm bằng đại học lại quá xa với không ít sinh viên chỉ vì môn ngoại ngữ này. Và thời gian vừa qua đã có rất nhiều sinh viên bị gián đoạn việc thi tốt nghiệp, hoặc tệ hơn là bị nhà trường buộc thôi học vì nợ chuẩn tiếng Anh quá thời hạn quy định.

Những khó khăn trên xuất phát từ quy định của Bộ GDĐT, sinh viên muốn ra trường phải đạt trình độ ngoại ngữ bậc 3 tương đương 450 điểm TOEIC. Cũng bởi lý do này, hầu hết các trường đại học yêu cầu sinh viên có trình độ trên 450 TOEIC để đủ tiêu chuẩn tốt nghiệp. Yêu cầu khắt khe là vậy nhưng có điều lạ, tỉ lệ thi trượt tại các đợt thi cấp chứng chỉ tiếng Anh lại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội lại thấp ở mức đáng kinh ngạc.

Việc hầu hết các sinh viên trường khối kỹ thuật như Đại học Công nghiệp Hà Nội đều xuất sắc vượt qua kỳ thi cấp chứng chỉ đầu ra môn tiếng Anh để đủ điều kiện tốt nghiệp lẽ ra là điều đáng mừng, nếu như những “thành công” của ngôi trường này không bị “bóc mẽ” trên các mặt báo về những tiêu cực tại chính những kỳ thii này. Cụ thể, để được cấp chứng chỉ TOEIC với ít nhất 450 điểm thi quy định để đủ điều kiện tốt nghiệp, viên trường này phải đóng tiền chống trượt để vượt qua kỳ thi ngoại ngữ. Theo đó, các giảng viên đến từ khoa Ngoại ngữ của trường sẽ thu tiền rồi dạy sinh viên học thuộc lòng bộ đề thi cho sẵn. Vấn đề đáng chú ý là, những sinh viên không đăng ký khóa học chống trượt 1,9 triệu đồng/người chắc chắn trượt dù giỏi tới đâu.

Theo thông tin đăng tải trên mạng xã hội, có hai cách để các sinh viên Đại học Công nghiệp tiếp cận với gói thi “chống trượt”. Thứ nhất, tại nhóm kín trên facebook có tên “Nhóm thi tiếng Anh đầu ra HAUI”, quản trị viên sẽ phát thông báo mời gọi kèm khuyến mại là “nộp tiền sớm được giảm 100.000 đồng”. Thứ hai, sinh viên liên hệ với khoa Ngoại ngữ của trường để đăng ký. Tuy nhiên, nếu trượt thì được “bảo hành” ở đợt thi sau. Sau khi đóng tiền, về lý thuyết, các sinh viên sẽ được ôn luyện 6 buổi được tổ chức thành nhiều lớp tại tầng 5 nhà A9. Tuy nhiên trên thực tế, phần đa các sinh viên chỉ có mặt tại buổi đầu để đóng tiền và buổi cuối lấy tài liệu, nghe dặn dò. Sự việc nêu trên đang khiến nhiều người mất niềm tin và thất vọng khi sự gian dối  xảy ra ngay trong chính môi trường giáo dục.

Chuẩn đầu ra tiếng Anh Đại học cần có lộ trình phù hợp để đạt được mục tiêu

Chuẩn đầu ra tiếng Anh đang là thách thức khiến nhiều sinh viên xa vời tấm bằng đại học. Ảnh minh họa

Không riêng gì trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, hầu hết các trường đại học trên cả nước cũng đã yêu cầu sinh viên có trình độ trên 450 TOEIC để đủ tiêu chuẩn tốt nghiệp theo quy định của Bộ GDĐT. Một số trường đại học lớn như Đại học Kinh tế Quốc dân yêu cầu TOEIC 4 kỹ năng hoặc 6.5 IELTS, Đại học Ngoại thương 650 TOEIC, Đại học Quốc gia TP.HCM 450 TOEIC. Riêng sinh viên chuyên ngành ngôn ngữ Anh yêu cầu TOEIC đạt trên 550. Các trường thuộc khối kỹ thuật cũng ngày càng yêu cầu khắt khe về tiếng Anh dành cho sinh viên. Trường Đại học Bách khoa, Đại học Xây dựng yêu cầu đầu ra cho các kỹ sư bắt buộc đạt trên 450 TOEIC.

Trình độ 450 điểm TOEFL không phải là yêu cầu quá cao của Bộ GDĐT. Tuy nhiên, thực tế hiện nay chỉ một tỷ lệ nhỏ sinh viên tại các trường có xuất thân từ thành phố, được tiếp cận ngoại ngữ từ nhỏ, có đủ điều kiện kinh tế để theo học những khóa ngoại ngữ nâng cao trình độ khi bước vào đại học. Còn lại, các sinh viên hầu hết bước ra từ nông thôn, vùng khó khăn, trình độ ngoại ngữ không được đào tạo bài bản, tiếng Anh được dạy rất qua loa, thầy cô chủ yếu nói tiếng Việt, nhiều từ, câu còn phát âm sai, không rành nghĩa…

Và khi bước chân vào trường Đại học (với mục đích được đào tạo chuyên môn), tiếng Anh lại là môn học không được đào tạo chuyên sâu tại các trường không chuyên ngữ. Thì để đạt được trình độ ngoại ngữ bậc 3, sinh viên buộc phải học thêm tại các trung tâm. Tuy vậy, không phải sinh viên nào cũng đủ điều kiện kinh tế để học thêm ngoại ngữ tại những nơi như thế này. Và thực tế cho thấy, một lượng lớn sinh viên các trường Đại học hiện nay đang phải chật vật với chuẩn đầu ra ngoại ngữ theo yêu cầu của Bộ GDĐT.

Theo thống kê từ báo Sài gòn Giải phóng, tại Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế), đại diện trường cho biết, kết quả khảo sát trình độ tiếng Anh sinh viên năm nhất cho thấy 10% đạt trình độ A2, 30% đạt A1 và 60 xếp loại A0. Trong khi thời lượng dành cho giảng dạy ngoại ngữ quá ít, từ A2 lên B1 có 7 tín chỉ, nhưng chuẩn đầu ra tiếng Anh của sinh viên phải đạt trình độ B1.

Trường Đại học Nông lâm TPHCM áp dụng chuẩn đầu ra tiếng Anh theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc của Bộ GD-ĐT, tương đương cấp độ B1 và đạt các chứng chỉ như TOEFL 450, TOEFL iBT 57, IELTS 4.5, PET 70, BULATS 40, do Trung tâm Ngoại ngữ của trường xác nhận. Thống kê cho thấy, năm 2017 có 41 sinh viên bị buộc thôi học vì nợ chuẩn tiếng Anh quá thời hạn quy định; năm 2018 có 392 sinh viên vẫn đang trả nợ môn tiếng Anh, dự kiến 182 sinh viên có thể bị buộc thôi học.

Với Đại học Quốc gia TPHCM, thống kê từ tháng 9/2013 đến 30/6/2017, qua 105 kỳ thi đánh giá năng lực ngoại ngữ cấp chứng chỉ VNU-ETP cho hơn 20.000 sinh viên, chỉ có 10% – 15% sinh viên đạt chuẩn. Đối với hệ sau đại học, tỷ lệ học viên cao học chưa đáp ứng chuẩn trình độ tiếng Anh để tốt nghiệp có xu hướng tăng dần theo các khóa, năm 2013 là 41% và năm 2015 là 50,8%.

Chuẩn đầu ra tiếng Anh đại học cần có lộ trình phù hợp để đạt được mục tiêu

Để đạt trình độ ngoại ngữ bậc 3 tương đương 450 điểm TOEIC là việc không dễ dàng với nhiều sinh viên. Ảnh minh họa

Cần chính sách và quyết tâm để đáp ứng chuẩn đầu ra tiếng Anh

Để nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ trong trường đại học không phải là điều dễ dàng, khi mà việc giảng dạy trong các trường đại học, các khoa không chuyên ngữ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Tại hội thảo “Tổng kết đánh giá triển khai tiếng Anh tăng cường trong các trường cao đẳng đào tạo giáo viên và các cơ sở giáo dục đại học giai đoạn 2008-2016”, do Bộ GDĐT tổ chức ngày 29/12/2017 tại TP.HCM, nhiều chuyên gia cho rằng, Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020 có một số mục tiêu đặt ra quá cao so với khả năng thực hiện, chưa phù hợp với xuất phát điểm về năng lực ngoại ngữ của người dạy và người học, do đó, cần phải xây dựng chuẩn đầu ra tương ứng và phải có lộ trình để sinh viên đạt được.

Theo ghi nhận từ Zing.vn, tại hội thảo, PGS.TS Trần Anh Tuấn, Phó vụ trưởng Vụ giáo dục Đại học (Bộ GDĐT), cho rằng đề án dù đạt được nhiều kết quả như ngành giáo dục sẽ triển khai một số chương trình đào tạo giáo viên về ngoại ngữ; 100% sinh viên tốt nghiệp đạt yêu cầu theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên và khung năng lực giáo viên ngoại ngữ theo các cấp học và trình độ đào tạo…, song quá trình triển khai Đề án ngoại ngữ 2020 đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, không đạt được mục tiêu đặt ra.

Theo ông Tuấn, nguyên nhân dẫn đến thất bại của đề án là lộ trình triển khai dạy và học ngoại ngữ rất khác nhau. Một số trường triển khai chậm do thiếu giảng viên và không xây dựng lộ trình cụ thể theo hướng dẫn của Bộ GDĐT. Trong khi đó, một số trường lại xây dựng lộ trình triển khai nhanh nhưng không tính tới các điều kiện đảm bảo chất lượng trên cơ sở thực tế phát triển của trường…

Ông Tuấn cho rằng nhận thức về vai trò của ngoại ngữ và sự cần thiết của việc đổi mới dạy và học ngoại ngữ chưa đầy đủ, chưa tạo động lực, mục tiêu phấn đấu cho người học. Sinh viên thiếu động lực học, thụ động tương tác trong giờ học, chưa ý thức được tầm quan trọng của việc học ngoại ngữ mà chỉ học cho đủ điều kiện trúng tuyển đại học và tốt nghiệp. Giảng viên có trình độ ngoại ngữ không đồng đều, số người được đào tạo ở nước ngoài ít, trong khi đó chi phí để thi và lấy chứng chỉ tiếng Anh quốc tế khá cao và bị giới hạn về thời gian. “Chương trình, giáo trình, tài liệu học tập vẫn ở mức độ cơ bản, không được cập nhật thường xuyên hướng tới chuẩn đầu ra về năng lực ngoại ngữ cho sinh viên. Học liệu chưa phong phú, thiếu hấp dẫn sinh viên”, ông Tuấn phân tích.

Bà Nguyễn Thị Mai Hữu, Trưởng ban quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020, kiến nghị, để đạt mục tiêu đề án chuẩn ngoại ngữ quốc gia như Chính phủ đã phê duyệt, các trường cần tiếp tục xây dựng chuẩn đầu ra nhưng có lộ trình phù hợp để triển khai yêu cầu chuẩn đầu ra đó.

Theo bà Hữu, thời gian tới, việc triển khai đề án ngoại ngữ quốc gia sẽ là một trong 9 trọng tâm của Bộ GDĐT. Dạy học ngoại ngữ sẽ là một mục tiêu trong nhà trường để triển khai đề án ngoại ngữ trong giai đoạn tiếp theo đạt hiệu quả, đạt được mục tiêu đề ra không như giai đoạn vừa qua.

Tại cuộc họp mổ xẻ những bất cập về chuẩn ngoại ngữ của Đại học Quốc gia TPHCM, PGS-TS Đỗ Văn Dũng – Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM đánh giá: “Sinh viên tốt nghiệp mà không rành ngoại ngữ là còn mù chữ. Tiếng Anh tốt sẽ giúp cho việc tự học. Đồng thời, nếu trình độ ngoại ngữ tốt, giúp lao động tham gia và cạnh tranh với thị trường lao động của khu vực và thế giới. Nhưng, để trang bị tốt ngoại ngữ cho sinh viên thì phải có quyết tâm của các cơ sở đào tạo, phải làm theo chuẩn của quốc tế”.

PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp thực phẩm TPHCM, cũng bày tỏ quan điểm: “Chính sách và quyết tâm của nhà trường là yếu tố quan trọng. Trường đã tăng tín chỉ ngoại ngữ từ 4 lên 12 tín chỉ. Tất cả chương trình tiếng Anh đều dành 1/3 thời lượng cho giảng viên bản xứ giảng dạy. Nhà trường xem tiếng Anh là kỹ năng chứ không phải là môn học tích lũy như trước đây”.

Tuy vậy theo Tiến sĩ Trần Cao Vinh – Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Khoa học tự nhiên TP.HCM chia sẻ trên báo Thanh niên trước đó, 4 năm đại học không thể giải quyết được căn cơ vấn đề ngoại ngữ của sinh viên vì nó là cả quá trình lâu dài, sinh viên phải có cái nền tốt từ thời phổ thông.

Theo quy định của Bộ GDĐT về Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020 trong các cơ sở giáo dục đại học. Trong đó, nêu rõ SV các ngành không chuyên ngữ, hệ đại học phải đạt tối thiểu trình độ ngoại ngữ bậc 3/6, theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam. Do đó, sinh viên có quyền lựa chọn nhiều chương trình khác nhau, miễn các chứng chỉ ngoại ngữ tương đương cấp độ 3/6, như IELTS 4.5, TOEFL iBT 45, TOEIC 450, BULATS 40… hoặc chứng chỉ tiếng Anh tương đương cấp độ B1 châu Âu.

 

Trả lời