Đất không được sử dụng trong thời hạn bao lâu thì bị thu hồi là vấn đề đang được nhiều người quan tâm khi mà tình trạng đất nông nghiệp đang bị bỏ hoang hóa ngày càng nhiều.

Cánh đồng bị bỏ hoang ở huyện Vũ Thư (Thái Bình). Ảnh: Báo Nông nghiệp Việt Nam

Những nguyên nhân khiến đất nông nghiệp bị bỏ hoang

Việc nông dân bỏ đồng ruộng tìm công việc khác kiếm tiền khiến đất nông nghiệp bị bỏ hoang đang là vấn đề nan giải tại nhiều địa phương. Theo khảo sát của PV báo nông nghiệp, một số tỉnh thuộc vùng Nam sông Hồng như Nam Định, Thái Bình, Hà Nam, Hưng Yên, Hải Dương… cho thấy việc ruộng đất bị bỏ hoang có mẫu số chung là do tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chi phí lớn, đầu ra bấp bênh, thu nhập thấp dẫn đến việc nhiều nông dân chán ruộng, bỏ đồng.

Nguyên nhân khác xuất phát từ những biến chuyển của đời sống tam nông. Tìm hiểu những hộ nông dân bỏ ruộng thì thấy, thứ nhất họ là những hộ đời bố mẹ, ông bà làm nông nhưng đến đời con cháu thì thoát ly, trở thành cán bộ, công chức, viên chức, không còn nhân lực để sản xuất. Thứ hai là các hộ tuy không “ly hương” nhưng trên thực tế cũng đã “ly nông”.

Thu nhập từ ruộng đồng thấp, họ chuyển qua kinh doanh, cung cấp nhiều loại hình dịch vụ cho chính cộng đồng làng quê mình như mở một cửa hàng tạp hóa, một hàng ăn, một quán internet, cho thuê phông bạt, bàn ghế phục vụ đám cưới, đám ma… và có thu nhập chính từ đấy. Ruộng đồng, từ lâu với các hộ này chỉ là “có cũng nên, quên cũng thôi”. Với những thôn làng có nghề truyền thống, người dân còn dựa vào nghề cha ông để lại, coi ruộng đất chỉ là phụ. Thứ ba là những hộ dù có ruộng nhưng lao động chính không làm nông mà đã và đang có việc làm ổn định tại các khu, cụm công nghiệp trong và ngoài làng. Thứ tư là những hộ dù có ruộng nhưng lao động chính đều ly hương, tìm về các đô thị, gia nhập khu vực lao động không chính thức (làm thợ xây, thợ mộc, lái taxi…). Ngoài ra, như đã biết, những năm qua còn có một lượng rất lớn lao động ở nông thôn rời ruộng đồng đi xuất khẩu lao động.

Đất nông nghiệp không được canh tác, bỏ hoang hóa bao lâu thì bị thu hồi?

Điều 64 Luật Đất đai 2013 có quy định về việc thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai. Theo đó, các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai bao gồm: Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm; người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất; đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền.

Ngoài ra còn có các trường hợp đất không được chuyển nhượng, tặng cho theo quy định của luật này mà nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho; đất được Nhà nước giao để quản lý mà để bị lấn, chiếm; đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của luật này mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm. Hay như các trường hợp người sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà không chấp hành; đất trồng cây hằng năm không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn 18 tháng liên tục; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn 24 tháng liên tục…

Việc thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai phải căn cứ vào văn bản, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định hành vi vi phạm pháp luật về đất đai.

Đức Anh (T/h)