Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) là một trong 3 trụ cột quan trọng trong cộng đồng ASEAN. Sau hơn một năm thành lập, AEC đã phát huy vai trò kiến tạo môi trường, tăng cường cơ hội để các doanh nghiệp có thể tham gia sâu rộng hơn vào thị trường ASEAN. Tuy nhiên, lợi ích và cơ hội AEC có thể đem lại cho cộng đồng DN các nước thành viên ASEAN, trong đó có DN Việt Nam, vẫn chưa được biết đến một cách đầy đủ, thấu đáo.

Việt Nam đang ở đâu trong AEC?

Bà Nguyễn Thị Tuệ Anh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), cho biết AEC là cộng đồng kinh tế năng động, có tốc đô tặng trưởng cao hơn so với một số khu vực khác trên thế giới.

Được thành lập năm 2015, Cộng đồng kinh tế ASEAN hướng tới mục tiêu xây dựng một thị trường đơn nhất, ở đó, hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề được tự do luân chuyển.

So sánh với những hiệp định thương mại khác, bà Tuệ Anh cho rằng các cam kết về cắt giảm thuế quan trong AEC là cao nhất và nhanh nhất, đồng thời, từ năm nay, Việt Nam sẽ tiến tới loại bỏ hoàn toàn thuế này.

‘Hiểu biết của doanh nghiệp về AEC còn hạn chế’

Dù được cởi bỏ hàng rào thuế quan, sự tương đồng về văn hóa, sản phẩm với các nước trong khu vực cũng là các nguyên nhân khiến hàng hóa Việt gặp khó trong cạnh tranh với các nước.

Theo bà Nguyễn Thị Tuệ Anh, cơ cấu hàng hóa khá tương đồng khiến việc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn, nhất là các ngành được bảo hộ. Vì vậy, không chỉ cạnh tranh về mặt hàng, các doanh nghiệp còn hướng đến cạnh tranh về dịch vụ và giá trị gia tăng hàng hóa.

Ngoài ra, chất lượng nguồn nhân lực trong nước vẫn chưa cao so với nhiều nước trong khu vực. Năm 2017, Việt Nam chỉ đạt 3,39 điểm về trình độ nhân lực cao, trong khi Thái Lan là 4,94%, Malaysia là 5,59%.

Bà cũng cho biết thêm đã gia nhập AEC 3 năm nhưng hiểu biết của các doanh nghiệp về cộng động này khá hạn chế, nhất là những kiến thức chuyên sâu và chính sách khuyến khích phát triển kinh doanh đi kèm.

Để tận dụng được các doanh nghiệp Việt phải hiểu rõ thị trường từng nước

Ông Hòa cho biết để khai thác tốt thị trường này, các doanh nghiệp trong nước cần phải thật hiểu về khu vực, hiểu về văn hóa và thị hiếu tiêu dùng. Giám đốc ITPC nói rằng ASEAN là một khu vực gồm nhiều nước nên sẽ có những vấn đề chung và riêng mà mỗi doanh nghiệp cần phải nắm trước khi quyết định đầu tư.

“Lào, Campuchia và Myanma là nhóm 3 nước có nhiều đặc điểm tương đồng. Tại đây, người tiêu dùng thích khuyến mãi, ưa chuộng hàng Việt Nam, màu sắc sản phẩm tuyệt đối không nên sử dụng gam đỏ, thay vào đó là vàng, xanh lá và tím. Ngoài ra, về tiếp thị họ không thích trao đổi qua email, điện thoại mà chỉ làm việc trực tiếp”, ông Hòa cho hay.

Giám đốc ITPC nói rằng các doanh nghiệp nên tìm hiểu thật kỹ vấn đề này, cả hình thức, ngôn ngữ bao bì để tránh thua cuộc ngay từ những bước đi đầu tiên.

Ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc công ty gỗ An Cường, cho rằng trước khi đến các thị trường trong khu vực, các doanh nghiệp trong nước phải làm tốt ở thị trường Việt Nam trước.

Theo ông Nghĩa, nội lực của mỗi doanh nghiệp rất quan trọng trong việc phát triển kinh doanh, trước khi hướng đến thị trường khác.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng, DN chỉ có thể tận dụng được những lợi thế của AEC khi thực sự “đặt chân” vào thị trường ASEAN, trở thành “người chơi” trên thị trường đó và là một người chơi có đủ năng lực. Hơn lúc nào hết, cộng đồng DN không chỉ là người thụ hưởng mà phải trở thành người tham gia đặt ra luật chơi, chủ động quan tâm và đóng vai trò lớn hơn trong định hình ASEAN và AEC vì lợi ích của chính các DN.