Nhiều nhà đầu tư cho biết, họ gặp khó khăn và mất nhiều cơ hội bán lại đất với giá tốt chỉ vì vấn đề thủ tục pháp lý, tách thửa và xin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gặp khó khăn. 

Mất cơ hội đầu tư vì… tắc thủ tục

Cuối năm 2016, ông Nguyễn Quý Bình (Tân Phú, TP HCM) có mua một mảnh đất gần 1.500m2 trên đường Nguyễn Văn Quá. Lô đất có pháp lý rõ ràng và được phép xin chuyển mục đích lên thổ cư, tách thửa. Do chắc chắn pháp lý nên đầu 2017 ông Bình đã ký giấy tay sang nhượng trước cho nhiều người khác, thu hết 90% tiền mua đất và an tâm chờ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, đến tháng 4/2017, khi giá đất tăng cao, chủ cũ của lô đất cho biết vẫn chưa thể làm xong thủ tục tách thửa dù đã chuyển được mục đích sử dụng sang thổ cư và chuyển nhượng lô đất sang tên ông Bình.

Được biết, nguyên nhân là do Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện (TM&MT) đang quá tải lượng hồ sợ đình trệ nên dù lô đất đã có thủ tục đầy đủ, ông Bình vẫn phải chờ đến lượt được giải quyết.

Trong khi thủ tục bị ách lại, khách đã mua đất của ông Bình liên tục hối thúc giấy tờ để xây dựng, người khác thì muốn sang nhượng, cũng có người đòi lấy lại tiền và bắt ông bồi hoàn giá đất bằng với giá thị trường hiện tại. “Giá đất hiện đã tăng thêm gần 20-30%, nếu bồi hoàn lại với giá này tôi sẽ mất oan một khoản tiền. Nhiều người còn có ý định kiện tôi ra tòa vì đã qua thời điểm cam kết mà giấy tờ chưa có”, ông Bình chia sẻ.

Cùng hoàn cảnh trên, bà Nguyễn Thị Thu – sinh sống tại Xuân Thới Thượng, Hóc Môn cho biết chỉ vì đình trệ thủ tục mà bà mất cơ hội bán lại lô đất của mình với giá tốt. Được biết, bà có mua lại từ ông Sính (Phú Nhuận) 2 lô đất 400m2 trên một mảnh đất 1.200m2 mà ông này mua chung với vài người quen tại Hóc Môn. Năm 2014 đất đã hoàn tất lên thổ cư tách thửa xong nhưng chưa sang tên mà do ông Sính đứng tên hết các lô. Nghĩ mọi việc đã xong xuôi, bà Thu chuyển toàn bộ tiền cho ông Sính với giá 4 triệu/m2 và chuẩn bị cất nhà trong khi đợi thủ tục sang tên.

Tuy nhiên, do có người mua chung kiện cáo về vấn đề diện tích tách thửa sai, lô đất phải gộp sổ lại để làm bản vẽ mới và đến bây giờ, thủ tục vẫn chưa được giải quyết vì Phòng TN&MT chưa duyệt bản vẽ tách thửa. “Đầu năm nay do cần tiền, tôi buộc phải bán lại đất với giá chỉ 6 triệu/m2 dù đất thổ cư tại khu này đã lên đến 10 triệu/m2. Do đất của mình vẫn chưa tách thửa được và chấp nhận đứng tên chung nên người ta ép giá và mình thì cần tiền nên đành chịu” – bà Thu nói.

Ách tắc thủ tục pháp lý khiến nhiều nhà đầu tư gặp khó hoặc chịu thiệt khi chuyển nhượng nhà đất. Ảnh: Diễn đàn Doanh nghiệp

Nhiều nhà đầu tư cho biết, họ gặp khó khăn và mất nhiều cơ hội bán lại đất với giá tốt chỉ vì vấn đề thủ tục pháp lý, tách thửa và xin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gặp khó khăn. Theo một nhà đầu tư tại quận 12, TP. HCM cho biết, mục đích ban đầu khi ông mua khu đất rộng chủ yếu là để tách thửa bán lại kiếm lời. Nhưng giờ ngược xuôi gần 2 năm trời, hồ sơ tách thửa huyện mãi chưa giải quyết xong dù theo luật, đất đủ điều kiện tách thửa.

Hàng ngàn hồ sơ tồn đọng chờ giải quyết

Theo số liệu báo cáo của UBND TP.HCM hiện chỉ riêng huyện Bình Chánh, Hóc Môn đã tồn hơn 1.000 hồ sơ tách thửa vì có liên quan đến đất quy hoạch dân cư xây mới và đất quy hoạch hỗn hợp. Các quận, huyện cũng không thống nhất trong công tác quản lý, cấp phép xây dựng, cấp giấy chứng nhận và tách thửa cho dân.

Nhiều hộ dân tại huyện Hóc Môn phản ánh, hơn một năm qua UBND huyện Hóc Môn đã ngưng cấp mới giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản trên đất và ngưng giải quyết nhu cầu tách thửa trên địa bàn đối với hơn 1.000 hồ sơ. Động thái này khiến hàng ngàn người dân có nhu cầu cấp GCN không nộp được hồ sơ hoặc hồ sơ bị ứ đọng ở UBND huyện Hóc Môn.

Nguyên nhân chủ yếu là do các Văn phòng Đăng ký và Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai hiện còn gặp nhiều khó khăn về trụ sở làm việc và kho lưu trữ tài liệu.

Theo thống kê của Tổng cục Quản lý Đất đai (Bộ Tài nguyên và Môi trường), hiện nay mới có 15/53 Văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh, thành phố có trụ sở làm việc riêng, còn hầu hết các Văn phòng Đăng ký nằm trong khuôn viên của Sở Tài nguyên và Môi trường, các Chi nhánh được bố trí phòng làm việc nằm trong khuôn viên của Ủy ban nhân dân cấp huyện, một số chi nhánh phải thuê, mượn phòng làm việc của cơ quan khác.

Đáng lưu ý, thực trạng kho lưu trữ của các Văn phòng Đăng ký đã quá tải không còn chỗ, tài liệu phải để trên cả lối đi khó bảo đảm an toàn cho lưu trữ tài liệu hoặc để tài liệu lưu trữ cùng nơi làm việc thậm chí bố trí dưới tầng hầm chật chội, ẩm thấp.

Về trang thiết bị làm việc, hầu hết Văn phòng đăng ký sau khi được thành lập, các trang thiết bị được chuyển nguyên trạng từ Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất sang nhưng do máy móc đã qua thời gian sử dụng lâu dài nên xuống cấp, hư hỏng, hết thời gian khấu hao hoặc thiếu hụt gây ảnh hưởng lớn đến công việc chuyên môn và hoạt động của hệ thống.

Nhiều văn phòng quản lý đất đai trong tình trạng quá tải. Ảnh: Dân trí

So với số lượng cán bộ hiện có và chức năng, nhiệm vụ được giao thì chỉ có một số ít Văn phòng Đăng ký về cơ bản đã trang bị đủ máy tính cho cán bộ còn hầu hết đều chưa đáp ứng yêu cầu, thậm chí có Văn phòng đăng ký chỉ đạt dưới 0,5 máy tính/cán bộ.

Theo báo cáo của 53 địa phương thì hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai có tổng số 12.395 cán bộ, trong đó số cán bộ trong biên chế chỉ chiếm 42 % với 5.201 người; gần 58% còn lại là cán bộ hợp đồng với 7.194 người.

Tuy nhiên, Tổng cục Quản lý Đất đai cho biết, theo yêu cầu nhiệm vụ thì lực lượng trên còn thiếu về số lượng, năng lực chuyên môn còn hạn chế đặc biệt là lực lượng cán bộ vừa có trình độ chuyên môn về quản lý đất đai vừa am hiểu công nghệ thông tin (tại phía bắc nhân lực tại các Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh trung bình chỉ có khoảng 10-20 người, trung bình các chi nhánh chỉ có khoảng 5-7 người).

Về chất lượng nguồn nhân lực ở một số Chi nhánh Văn phòng đăng ký còn hạn chế do trước khi kiện toàn Văn phòng đăng ký đất đai hầu hết các cán bộ có năng lực chuyên môn đều chuyển sang Phòng Tài nguyên và Môi trường.

Báo cáo cũng cho biết, Văn phòng Đăng ký đất đai thực hiện chức năng là “dịch vụ công” nhưng kinh phí hoạt động lại qua phí, lệ phí có mức thu rất thấp và nhiều nơi người tham gia giao dịch lại được miễn giảm phí, lệ phí, trong khi Văn phòng đăng ký đất đai chỉ được sử dụng một phần nên không đủ trang trải cho các hoạt động thường xuyên, khó khăn cho việc đảm bảo hoạt động của Văn phòng đăng ký đất đai.

Trong khi đó, là tổ chức hỗ trợ cho các hoạt động dịch vụ công về đất đai tạo ra nguồn thu rất lớn cho ngân sách nhà nước, tuy nhiên việc đầu tư trở lại để phục vụ cho hoạt động quản lý đất đai như xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, đầu tư hạ tầng thông tin đất đai là rất hạn chế.