Không có việc làm thường xuyên ở quê chính là nguyên nhân trực tiếp khiến những dòng lao động không ngừng đổ dồn từ làng lên phố mưu sinh.

Hiện nay, tốc độ đô thị hóa nhanh và sức ép của việc thu hẹp đất đai canh tác, không có nghề phụ đã khiến cho mức di cư từ nông thôn ra thành thị ngày càng tăng lên, dù chỉ là di cư tạm thời. Ước tính cả Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có hơn triệu lao động nữ tràn về để tìm việc làm.

Phụ nữ nông thôn ly hương lên thành phố mưu sinh. Ảnh: Đời sống và pháp luật

Theo khảo sát từ Cơ quan Phụ nữ Liên hợp quốc (UN Women) và Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), hiện nay hơn 70% lao động nữ nông thôn ở Việt Nam không có khả năng tiếp cận đào tạo nghề do hạn chế về trình độ văn hóa, kỹ năng nghề nghiệp…

Phỏng vấn 10 người phụ nữ hiện đang sống tại thị trấn Hồ (huyện Thuận Thành, Bắc Ninh) được biết, do cách suy nghĩ của bố mẹ, con gái không cần học nhiều, nên họ càng khó tìm việc làm. Không chỉ vậy, nếp suy nghĩ bảo thủ chính là nguyên nhân khiến tỷ lệ phụ nữ nông thôn tiếp cận với chương trình đào tạo nghề thấp hơn so với nam giới, cũng như có rất ít phụ nữ đang giữ các vị trí ra quyết định trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp.

Không có việc làm thường xuyên ở quê chính là nguyên nhân trực tiếp khiến những dòng lao động không ngừng đổ dồn từ làng lên phố mưu sinh. Chị Trần Thị Gấm, quê ở xã Hải Đường (huyện Hải Hậu, Nam Định). 6 năm trước, sau khi lấy chồng, ở quê việc làm không có nên chị đã lên Hà Nội kiếm kế mưu sinh. Ngơ ngác giữa đô thị với hai bàn tay trắng, lại không có nghề nghiệp, chị Gấm đành sắm đôi quang gánh, cùng một số chị em khác trong xóm trọ mua hoa quả đem đi bán rong khắp các hang cùng, ngõ hẻm của Hà Nội. Cuối ngày, chị lại trở về khu xóm trọ dưới gầm cầu Long Biên nghỉ tạm, và cuộc sống của chị cứ luẩn quẩn như vậy từ đó tới nay.

Chị Gấm tâm sự: “Trừ tất cả mọi chi phí, mỗi tháng tôi gửi về cho gia đình được khoảng 4 triệu đồng. Ở nơi đất khách quê người, xa gia đình cũng buồn lắm, nhưng tôi vẫn phải bám trụ nơi này vì ở quê việc làm không có, trông vào mấy sào ruộng sao đủ ăn. Ở đây dù vất vả, mệt mỏi nhưng cũng có điều kiện lo cho con học hành hơn”.

Không có việc làm thường xuyên ở quê chính là nguyên nhân trực tiếp khiến lao động không ngừng đổ dồn từ làng lên phố. 

Theo nghiên cứu của Viện Bảo hộ lao động, lao động nữ phổ thông ở các vùng nông thôn ra thành phố làm việc theo quan hệ thỏa thuận, không theo quy định giờ giấc, không có chế độ bảo hiểm y tế, nhiều trường hợp bị chủ nhà ngược đãi hoặc lạm dụng. Làn sóng di cư này còn gây nên sự mất cân bằng về lực lượng lao động nông thôn, về tỷ lệ người lao động tại các địa phương và tiềm ẩn nguy cơ lây lan các dịch bệnh cũng như tệ nạn xã hội. Vậy yêu cầu đặt ra là cần phải có giải pháp giải quyết vấn đề việc làm cho phụ nữ nông thôn hiện nay.

Đào tạo nghề cho phụ nữ cần linh hoạt, thiết thực. Các chính sách cho lao động nữ của Việt Nam tương đối đầy đủ và tốt nhưng còn thiếu lực lượng giám sát thực thi chính sách. Những quy định đối với lao động nữ có trong Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm, Luật Bình đẳng giới… nhưng vẫn còn nhiều điểm bất cập và chưa được thực hiện một cách nghiêm túc. Chưa kể, một số điều khoản của Bộ luật Lao động còn chung chung, không cụ thể dẫn đến việc người sử dụng lao động nữ lợi dụng lách luật, gây hậu quả xấu đối với lao động nữ.

Do đó, để nâng cao năng lực thực thi chính sách việc làm đối với lao động nữ, cần tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp cụ thể, như: Sớm hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung những quy định đối với lao động nữ không còn phù hợp trong Bộ luật Lao động, Luật Bình đẳng giới, Luật Doanh nghiệp, Luật Bảo hiểm xã hội… đồng thời rà soát danh sách các nghề cần đào tạo, nghề dự phòng, rà soát danh mục công việc và nghề độc hại, nguy hiểm, cấm sử dụng lao động nữ để loại bỏ một số công việc không còn phù hợp và bổ sung một số công việc mới nhằm bảo vệ và tăng cơ hội việc làm, cải thiện thu nhập cho lao động nữ.

Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường thực hiện các Đề án hỗ trợ phụ nữ học nghề, tạo việc làm giai đoạn 2015-2020, phát triển các hình thức dạy nghề đa dạng, linh hoạt, gắn với tạo việc làm cho lao động nữ; Thúc đẩy tiếp cận bình đẳng giới trong giáo dục và đào tạo có chất lượng, tạo việc làm cho lao động nữ. Tăng cường công tác tuyên truyền chính sách, pháp luật cho các chủ doanh nghiệp để họ nghiêm túc thực hiện các quy định. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định đối với lao động nữ. Cũng như mở rộng hợp tác quốc tế để chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời mở ra nhiều cơ hội học tập, việc làm hơn nữa cho phụ nữ.