Với nội dung thẩm tra báo cáo của Chính phủ về tình hình đẩy mạnh mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020, nhiều đại biểu đã chỉ ra những thiếu sót về mặt chính sách khiến cho việc thoát nghèo, kết quả giảm nghèo vẫn chưa bền vững, cần sớm có giải pháp khắc phục, đặc biệt là ở đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).

53% hộ nghèo là đồng bào DTTS

Sáng 9.10, phiên họp toàn thể của Uỷ ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội lần thứ 11 đã diễn ra tại TP.Đà Nẵng.

Báo cáo tại phiên họp, Bộ LĐTTXH cho biết, giai đoạn 2015-2017, tỉ lệ hộ nghèo bình quân cả nước giảm 1,59%/năm, vượt so với mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, kết quả này chưa thực sự bền vững. Đặc biệt, dù giảm nhanh ở vùng đồng bào DTTS nhưng nhiều nơi tỉ lệ nghèo vẫn còn trên 50%, cá biệt có nơi còn trên 60-70%. Tỉ trọng hộ nghèo DTTS chiếm 52,66% tổng số hộ nghèo trong cả nước (tính đến cuối năm 2017), thu nhập bình quân của hộ DTTS chỉ bằng 2/5 mức thu nhập bình quân của cả nước.

Ông Đào Ngọc Dung – Bộ trưởng Bộ LĐTBXH – giải trình và tiếp thu ý kiến tại phiên họp. Ảnh: TT – Laodong

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh cho biết: Đến tháng 3-2018, tuy đã có 8/64 huyện thoát nghèo; 14/30 huyện hưởng chương trình thoát nghèo nhanh và bền vững ra khỏi tình trạng khó khăn nhưng lại bổ sung 29 huyện vào danh sách huyện nghèo giai đoạn 2018-2020. 12 tỉnh có tỷ lệ tái nghèo tăng rõ rệt; số hộ tái nghèo bằng khoảng 1/20 số hộ thoát nghèo; số hộ nghèo mới phát sinh bằng khoảng 1/4 số hộ thoát nghèo. Nhiều tỉnh thuộc khu vực bị thiên tai, lũ lụt nghiêm trọng có tỷ lệ phát sinh hộ nghèo mới hằng năm rất cao. Bên cạnh đó, tốc độ giảm nghèo không đồng đều; nhiều huyện nghèo có tỷ lệ hộ nghèo vẫn chiếm trên 50%…

Chính sách “chưa trúng” vào “điểm trũng” để giảm nghèo

Có ý kiến tại phiên họp, ông Bùi Sỹ Lợi – Phó Chủ nhiệm Thường trực Uỷ ban về Các vấn đề Xã hội của Quốc hội – cho rằng, có 3 điểm lưu ý trong công tác xoá đói giảm nghèo là, người dân không được giao đất, tình trạng di dân tự do ở Tây Nguyên.

“Thứ ba là đồng bào dân tộc có trình độ dân trí thấp. Mấy phần trăm mù chữ toàn quốc đều dồn cho miền núi, đồng bào DTTS và cần phải có chương trình, đánh giá về vấn đề này. Phải xác định, khó khăn nhất của chúng ta trong việc giảm hộ nghèo là ở dân tộc miền núi, đồng bào DTTS mà nếu cứ phân bổ, giảm nghèo theo hàng ngang thì không có hiệu quả” – ông Lợi có ý kiến.

Trao đổi về một số vấn đề trên, bà Hoàng Thị Hạnh – Phó Chủ nhiệm Uỷ ban dân tộc – cho biết, 90% đồng bào DTTS chưa được cấp quyền sử dụng đất, trong đó có cả đất ở, đất sản xuất và đất rừng. Trong khi diện tích rừng giao cho cộng đồng đồng bào DTTS chiếm hơn 71%.

Ông Đào Ngọc Dung – Bộ trưởng Bộ LĐTBXH – cho biết: “Bộ đã có lưu ý rất rõ, từng địa phương căn cứ vào các tiêu chí để cụ thể hoá cho phù hợp, đây là điều chính tôi đã điều chỉnh và cho thấy sự linh hoạt trong thông tư. Vì vậy, ở đây cần sự vào cuộc của các địa phương trong thực hiện chính sách. Riêng với những kiến nghị của Uỷ ban, Bộ sẽ rà soát lại và báo cáo Chính phủ, để xem năm 2019 cần phải làm gì, để tiếp thu ý kiến uỷ ban chứ không nên có tình trạng nói xong để đấy” – ông Dung cho hay.

Nhận diện chính xác để có giải pháp phù hợp

Một số hạn chế trong công tác giảm nghèo đã được nhận diện rõ trong giai đoạn trước nhưng đến nay chưa được khắc phục. Đó là: Kết quả giảm nghèo chưa thực sự bền vững; còn phổ biến tình trạng trông chờ, ỷ lại vào chính sách của Nhà nước; sự phức tạp, phân tán, chồng chéo của hệ thống văn bản về giảm nghèo…

Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh cho rằng, công tác tuyên truyền còn nhiều bất cập, chưa khơi dậy tinh thần tự lực vươn lên thoát nghèo. Quá trình tổ chức rà soát, bình xét hộ nghèo còn hạn chế do tình trạng nể nang hoặc trục lợi chính sách. Trưởng ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Nguyễn Thanh Hải đặt câu hỏi: Cùng chính sách nhưng vì sao có nơi thực hiện giảm nghèo nhanh, có nơi thực hiện chậm? Ngoài yếu tố khách quan là thiên tai, bão lũ thì cần đánh giá nguyên nhân chủ quan một cách chính xác.

Ở một góc nhìn khác, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Hà Ngọc Chiến đề xuất, cần tích hợp các văn bản, chính sách, tập trung phát triển hạ tầng, dành nguồn lực tạo sinh kế, vốn, đất đai để người dân có tư liệu sản xuất. Chính sách hỗ trợ phải tính đến tình hình cụ thể của từng địa bàn, có chính sách đặc thù đối với vùng đặc thù.

Nhận định công tác giảm nghèo chưa thực sự bền vững, tỷ lệ hộ nghèo phát sinh cao, không hợp lý giữa các vùng miền, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị, cần xác định rõ trách nhiệm của từng địa phương trong công tác giảm nghèo, chỉ rõ nguyên nhân của tình trạng nhiều hộ không muốn thoát nghèo; chỉ ra nguyên nhân, trách nhiệm của từng cá nhân, từng cấp chính quyền trong công tác này.

Trả lời