Theo GS Lê Huy Bá, chỉ kiểm soát khí thải xe máy thôi thì chưa đủ mà cần nhiều giải pháp đồng bộ nếu muốn giảm ô nhiễm môi trường.

Sở GTVT TP.HCM đang đề xuất UBND TP.HCM xây dựng đề án kiểm soát khí thải đối với mô tô, xe gắn máy với mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm môi trường đang quá tải hiện nay.

Sở GTVT sẽ xây dựng, ban hành bộ tiêu chuẩn địa phương về khí thải mô tô, xe máy; xây dựng cơ chế chính sách và lộ trình thực hiện các giải pháp kiểm soát khí thải do mô tô, xe máy gây ra trên địa bàn TP.HCM như: thu hồi xe cũ gây ô nhiễm, hỗ trợ chuyển đổi sang xe máy điện, phân vùng hạn chế giao thông; thực hiện kiểm định đạt tiêu chuẩn khí thải cho mô tô, xe máy tham gia giao thông; xây dựng, ban hành các chính sách về thuế, giá dịch vụ để phục vụ việc xã hội hóa hoạt động kiểm định, đáp ứng nhu cầu kiểm soát khí thải mô tô, xe máy trên địa bàn TP.HCM.

Theo Sở GTVT, trong những năm gần đây, với tốc độ tăng xe máy trên địa bàn TP.HCM từ 10 – 15%/năm và vẫn chạy với chuẩn EURO 2, mức gây ô nhiễm môi trường nặng nề, đã kéo theo tình trạng ô nhiễm môi trường không khí ngày càng nghiêm trọng. Đến nay, tại TP.HCM có gần 8,5 triệu phương tiện giao thông đường bộ, trong đó có gần 7,9 triệu xe máy; lượng xe máy chiếm 95% phương tiện giao thông, chỉ tiêu thụ 56% lượng xăng nhưng lại thải ra 94% HC, 87% CO và 57% NOx trong tổng lượng phát thải của các loại xe cơ giới. Nếu được chấp thuận, đề án có thể thực hiện vào năm 2019.

Cách đây 8 năm, cơ quan quản lý nhà nước đã đưa mô tô, xe gắn máy đang lưu hành vào “tầm ngắm” kiểm soát khí thải. Thực tế, từ năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án kiểm soát khí thải từ mô tô, xe gắn máy đang lưu hành nhưng đến nay vẫn thiếu cơ sở để triển khai.

Bộ GTVT đánh giá lý do chậm triển khai Đề án về mặt khách quan là do kiểm tra khí thải mô tô, xe gắn máy là vấn đề xã hội lớn, phức tạp vì liên quan đến đa số người dân ở các thành phố lớn và có nhận thức rất khác nhau về vấn đề kiểm soát khí thải.

TP.HCM xây dựng đề án kiểm soát khí thải xe máy với mục tiêu giảm ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường do khí thải mô tô, xe máy tại các thành phố lớn là vấn đề gây nhức nhối hiện nay. Ảnh minh họa

Khi được hỏi các chủ xe và thợ sửa xe đều không biết xe xả khói thải ở mức nào là ô nhiễm không khí, đến mức nào phải sửa chữa, khắc phục. Chia sẻ trên báo Giao thông, ông Chu Văn Hợi, chủ cửa hàng bán gas, nước lọc V.H ở khu tập thể thuộc phường Thanh Xuân Bắc, Hà Nội cho biết: “Cửa hàng tôi toàn mua xe máy cũ về cho nhân viên chở gas, bình nước lọc đi bán. Có bị phạt gì đâu mà sợ. Chỉ khi nào xe không đi được nữa, khói đen nhiều quá mới đi sửa chữa. Sửa hết khói đen là được”.

Trao đổi trên báo Lao động về đề án này, TS Trịnh Xuân Báu – Trường đại học GTVT TPHCM phân tích, xe máy là nguồn gây ô nhiễm, vì vậy người sử dụng xe máy phải có trách nhiệm chia sẻ với cộng đồng về việc bù đắp những thiệt hại do khí thải xe máy gây ra. Việc xác định lượng khí thải phát sinh và đánh thế ô nhiễm là cần thiết. Tuy nhiên, cần phải rạch ròi thuế ô nhiễm này và các loại thế, phí khác đã được đưa vào giá thành của xăng.

Theo TS Trịnh Xuân Báu thì hiện nay trên thị trường có nhiều nhiên liệu thân thiện môi trường như xăng E5, CNG, LPG. Cần khuyến khích xe máy nói riêng và các phương tiện giao thông cơ giới đô thị nói sử dụng các loại nhiên liệu này. Ngoài ra, cần áp dụng tiêu chuẩn khí thải EURO4 đối với tất cả các loại phương tiện cơ giới và xây dựng lộ trình áp dụng tiêu chuẩn EURO5.

PGS.TS Nguyễn Lê Ninh – Ủy viên Hội đồng tư vấn khoa học – kỹ thuật – môi trường (Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM), cho rằng TPHCM nên sớm áp dụng các biện pháp đăng kiểm và kiểm tra khí thải đối với xe máy. Theo đó, xe máy cũng phải đưa vào kiểm định định kỳ cả về độ an toàn và tiêu chuẩn khí thải, không chỉ xe cũ mà ngay cả xe mới nếu xuống cấp, không đáp ứng an toàn về khí thải cũng không cho sử dụng.

Theo PGS.TS Nguyễn Lê Ninh, đối với xe máy đã quá hạn sử dụng cần được nhà nước thu hồi lại với một giá chấp nhận được để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Còn người dân nên hy sinh lợi ích cá nhân để vì cộng đồng, xe quá hạn nếu đã thu hồi vốn rồi thì nên giao lại cho nhà nước để tránh sinh ra khí thải.

Còn theo GS Lê Huy Bá – Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý môi trường (Đại học Công nghiệp TPHCM), chỉ kiểm soát khí thải xe máy thôi thì chưa đủ mà cần nhiều giải pháp đồng bộ. Cụ thể phải có giải pháp điều tiết giao thông sao cho thông thoáng hơn, không còn ùn tắc để giảm thời gian xe lưu thông trên đường, từ đó giảm lượng khói bụi thải vào không khí, giãn mật độ dân cư, hạn chế xe cộ vào nội ô.