Nếu công ty P2P tổ chức huy động vốn cho vay thì sẽ vi phạm quy định cho vay của các tổ chức tín dụng. Theo quy định hiện hành, các tổ chức tín dụng mới được huy động và cho vay vốn. Vì vậy, khi tranh chấp xảy ra, cả người đi vay và người cho vay đều không nhận được sự bảo vệ của pháp luật”.

Mặc dù đã chuẩn bị tâm lý, nhưng nhiều người vẫn không khỏi bàng hoàng với “lãi suất cắt cổ” lên tới 39% – đắt hơn cả lãi suất tín dụng đen khi vay tiền trực tuyến (vay tiền online).

Vay tiền trực tuyển (vay tiền online) hay còn gọi là cho vay ngang hàng (P2P) dù chưa được cấp phép nhưng vẫn quảng cáo rầm rộ trên mạng với những lời đường mật như “vay tiền nhanh trong 10 phút, vay tiền nóng online, vay tiền mặt không cần giấy tờ…”.

Bày tỏ sự lo lắng của mình trên tờ báo Zing, chàng sinh viên một trường Cao đẳng tại Hà Nội – Phạm Văn V. cho biết,  đang vất vả với khoản vay trực tuyến của mình cách đây hơn một tuần. Theo đó, do cần tiền gấp để sinh hoạt cá nhân, V đã vay 2 triệu đồng qua hình thức vay trực tuyến.

“Em ra vay nóng ở tiệm cầm đồ người ta cũng yêu cầu phải có thế chấp mới cho vay, cần tiền gấp quá mới phải vay online trên mạng. Hiện tại, mỗi ngày em đang phải trả hơn 20.000 đồng tiền lãi suất, cao hơn nhiều vay cầm đồ”, V nói.

Theo đó, khoản vay 2 triệu của V đang phải chịu lãi suất 1,2%/ngày (24.000 đồng/ngày), tương đương 12.000 đồng/triệu/ngày. Trong khi mức lãi suất cho vay không tài sản thế chấp của tín dụng đen tại  Hà Nội hiện cũng chỉ vào khoảng 7.000-9.000 đồng/triệu/ngày. Với mức lãi suất này, sau 30 ngày số tiền V. phải trả bên cho vay lên tới 2,72 triệu đồng.

Dịch vụ vay tiền trực tuyến với những lời quảng cáo đường mật, rầm rộ trên mạng. Ảnh minh họa

Cùng nỗi lo tương tự, anh Bùi Ngọc H (28 tuổi, Nam Từ Liêm, Hà Nội) cho hay khi vay tiền trực tuyến anh còn phải chịu thêm phí quản lý khoản vay từ bên cho vay dao động từ 1,2-2%/ngày, tương đương 438-720%/năm. Anh H nói mức lãi suất niêm yết khi khách hàng đăng ký cho vay chỉ là một phần, sau khi chấp nhận vay khách hàng sẽ được thông báo thêm phụ phí của khoản vay, chưa kể tới mức phí phạt nếu khách trả tiền trễ hẹn.

Bà Nguyễn Thị Hiền (45 tuổi, ngụ H.Hóc Môn) bày tỏ trên báo Tiền phong, bà muốn mở cơ sở trồng nấm nhưng do không vay được vốn ở ngân hàng đã tìm đến hình thức P2P. “Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu, tôi lo mình không kham nổi lãi nên bỏ luôn ý định kinh doanh. Nhiều website giới thiệu mức hỗ trợ cho tôi lên đến 200 triệu đồng trong thời gian 3 năm. Lãi suất được công bố trên web từ mức 16-25%/năm. Tuy nhiên, tôi phải chịu thêm các loại phí liên quan khác như phí thẩm định hồ sơ, phí vay lần đầu tiên, phí trả chậm… Do đó, cộng tất cả các phí liên quan thì lãi suất phổ biến từ 30-35%/năm. Mức này theo tôi là quá cao, chẳng khác gì tín dụng đen” – bà Hiền ngao ngán.

Lãnh đạo của một ngân hàng thương mại cho hay, mô hình cho vay P2P du nhập vào Việt Nam và đang rất phổ biến, hoạt động tương tự như mô hình Grab hay Uber. Hiện nay có rất nhiều nơi cho vay với hình thức này. Cũng có mô hình tốt nhưng cũng có một số nơi cho vay với lãi suất gấp đôi, gấp ba. Do khoản vay các ứng dụng này cung cấp rất nhỏ, thời hạn ngắn và lãi được quy ra tiền là lý do người vay ít chú ý đến mức lãi suất thực khi tiếp cận vốn. Một số nơi chỉ thu phí không thu lãi, nhưng thực chất đó cũng là hình thức thu lãi vì mức phí tư vấn và phí chuyển tiền khá cao. Đây là một thiệt thòi cho người đi vay.

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi trên báo Lao Động, một chuyên gia cho biết ở Việt Nam hiện chưa có hành lang pháp lý cho P2P. Mọi quan hệ cho vay vẫn áp dụng theo Bộ luật Dân sự.

Khi quảng cáo mức lãi suất cho vay 39%/năm, chiếu theo Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì doanh nghiệp cho vay trực tuyến đã vi phạm pháp luật về lãi suất. Cụ thể, Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác”.

Thêm vào đó, Luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định lãi suất cho vay gấp 5 lần mức lãi suất mà Luật Dân sự 2015 quy định thì bên cho vay đã cấu thành tội cho vay nặng lãi và sẽ bị các cơ quan chức năng truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nói về mô hình vay tiền trực tuyến (vay tiền online), luật sư Trương Thanh Đức (Công ty luật Basico) cho rằng “Rủi ro lớn nhất của mô hình P2P là lãi suất cao và nếu không trả nợ đúng hạn sẽ chịu sức ép lớn khi bị đòi nợ. Nếu các công ty P2P chỉ đơn giản là môi giới, kết nối giữa người vay và người cho vay, thì khi rắc rối xảy ra, trách nhiệm hoàn toàn do hai bên tự giải quyết.

Nhưng nếu công ty P2P tổ chức huy động vốn cho vay thì sẽ vi phạm quy định cho vay của các tổ chức tín dụng. Theo quy định hiện hành, các tổ chức tín dụng mới được huy động và cho vay vốn. Vì vậy, khi tranh chấp xảy ra, cả người đi vay và người cho vay đều không nhận được sự bảo vệ của pháp luật”.

Luật sư Trương Thanh Đức cho rằng “Mô hình này nhiều rủi ro, không nên khuyến khích nhân rộng ở Việt Nam khi chưa có hành lang pháp lý”.