Nhiều người có tư duy, thành công trong việc tập trung ruộng đất quy mô lớn, áp dụng mạnh mẽ công nghiệp hóa vào sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn… lại nơm nớp sợ bị đòi đất vì sử dụng hiệu quả!

>> Vướng mắc hạn điền Luật Đất đai: Nông dân chán ngán bỏ hoang ruộng đồng

Chớp thời cơ thuê mua đất rẻ

Ở nhiều tỉnh thành miền Bắc bỏ hoang nhiều diện tích đất nông nghiệp nhiều năm nay, khó khăn của người này lại mở ra cơ hội cho người khác có vốn, tư duy nhạy bén, mạnh dạn tìm cách làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Cánh đồng của gần 500 hộ dân thôn Dương Tiền (xã Trấn Dương, huyện Vĩnh Bảo – Hải Phòng) chỉ còn do một người sản xuất. Ảnh: Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 22/09/2016.

Báo Nông nghiệp Việt Nam giữa năm 2016 đăng bài cho thấy, theo thống kê chưa đầy đủ, huyện Tứ Kỳ Hải Dương có 60,5 ha ruộng hoang nằm rải rác trên địa bàn 14 xã (thực tế còn nhiều hơn thế). Tình trạng những hộ túng bấn bán bớt ruộng với giá chỉ vài triệu đến trên 10 triệu đồng/sào cứ loang dần rồi phủ kín nhiều xã, nhất là những diện tích đồng triều trũng. Ở xã Văn Tố, hai gia đình bà Nguyễn Thị Kết, ông Đặng Văn Nhớn đều bán những phần ruộng trũng, năng suất thấp, bởi giữ mãi chẳng được việc gì…

Tiếc của vì thấy nhiều ruộng bỏ hoang, anh Nguyễn Hữu Doan ở xã Tân Kỳ (huyện Tứ Kỳ) vốn chỉ quen nuôi lợn và làm hàng xáo quyết huy động tiền gom được 9 ha đất tại khu đồng Triều Bùi để thả cá. Trong đó 1/3 diện tích là mua đứt (phần còn lại thuê dài hạn) với mức giá khá hời vì khu vực này nằm trong quy hoạch chăn nuôi thủy sản. Chỉ riêng năm 2014, ông chủ Doan đã thu được 86 tấn cá thịt, xuất bán 20 vạn cá giống, thực lãi trên 1 tỉ đồng… Tân Kỳ có 125 ha thủy sản trong đó không ít ao đầm được hình thành nhờ việc mua đất, tích tụ tương tự như vậy.

Xã Văn Tố cùng huyện không được quy hoạch thành vùng chăn nuôi thủy sản nên giá chuyển nhượng mỗi m2 ruộng có thời điểm ngang ngửa bát phở. Tận dụng cơ hội này, 2 chủ nhiệm hợp tác xã Văn Tố và Phượng Kỳ cùng nhau gom được 12 mẫu ruộng trũng liền vùng liền thửa, để sản xuất cá – lúa kết hợp…

Nơm nớp lo… thành công!

Hiện nay, những người như anh Doãn hay 2 chủ tịch hợp tác xã trên xuất hiện khá nhiều ở miền Bắc. Họ mạnh dạn bỏ vốn tập trung ruộng đất quy mô lớn, hiện đại hóa quy trình nuôi trồng cây con giá trị cao…, vào nhanh chóng thành công tại chính những tỉnh miền Bắc nhiều năm bỏ hoang diện tích lớn đất nông nghiệp.

Nhà đầu tư tập trung thuê ruộng trồng lúa quy mô lớn lo ngại thành công quá thì chủ đất đòi nâng tiền thuê đất. Ảnh: Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 22/09/2016.

Ở Hải Dương, mất gần 3 năm thuyết phục 250 hộ dân cho thuê lại ruộng với giá 1 – 1,3 triệu đồng/sào/năm, anh Đào Huy Du (38 tuổi, xã Hồng Phong, huyện Ninh Giang) mới lần lượt gom được những mảnh ruộng nhỏ lẻ ở khu đất bãi Trại Tằm để trồng nông sản có thể xuất khẩu. Theo báo Hải Dương ngày 19/9/2017, sản xuất suôn sẻ, nông sản tiêu thụ thuận lợi, định hướng phát triển rõ ràng nhưng anh vẫn canh cánh trong lòng vì thời hạn thuê đất chỉ có 5 năm trong khi đầu tư ban đầu rất lớn, cần phải có thời gian dài để thu hồi vốn. Song anh rất lo ruộng đất có thể bị đòi lại bất cứ lúc nào, nên không dám đầu tư lớn.

Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 22/9/2016 giới thiệu mô hình Đảng ủy xã Trấn Dương (huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng) ban hành nghị quyết khuyến khích các cá nhân, doanh nghiệp thuê đất. Do 40 ha ruộng tại thôn Dương Tiền thuộc quyền sử dụng của gần 500 hộ dân, Đảng ủy xã chỉ đạo chính quyền thôn họp dân xin ý kiến và gần 100% số hộ đồng ý cho anh Dương Văn Đức (quận Kiến An) thuê lại ruộng. Các hộ dân ký tên đồng ý cho thuê đất vào biên bản cuộc họp, ủy quyền cho trưởng thôn ký hợp đồng với người thuê trong 5 năm.

Tuy nhiên, mặc dù UBND xã bảo lãnh trung gian cho hai bên và khả năng thu lãi 300 – 400 triệu đồng/vụ lúa không khó, anh Dương Văn Đức lại lo ngại sau vài vụ thắng lợi lỡ đâu người dân đòi nâng tiền thuê đất lên. Cả cánh đồng 40 ha bây giờ đã thành một dải, lỡ nay hộ này đòi lại đất, mai hộ kia đòi lại đất, biến thành xôi đỗ thì gay to…

Để yên tâm đầu tư chỉ còn cách mua lại đất, song lại vướng định mức hạn điền!

“Chiếc áo” hạn điền quá chật

Một số chuyên gia về nông nghiệp nhận định, nguyên nhân quan trọng khiến quá trình chuyển nhượng đất nông nghiệp phục vụ tích tụ còn hạn chế (hoặc diễn ra bằng giao dịch ngầm) dù nhu cầu khá cao là do Luật Đất đai 2013 gây khó khăn cho xu thế phát triển tất yếu này. Cụ thể: Điều 129 quy định hạn mức giao đất trồng cây hằng năm, đất nuôi trồng thủy sản cho mỗi hộ gia đình, cá nhân vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long không quá 3 ha; các vùng còn lại không quá 2 ha. Hạn mức giao đất trồng cây lâu năm cho mỗi hộ gia đình, cá nhân không quá 10 ha đối với đơn vị hành chính cấp xã ở đồng bằng và không quá 30 ha ở trung du, miền núi…

Theo điều 130, hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân không quá 10 lần hạn mức giao đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân. “Hạn mức như vậy không thể sản xuất theo quy mô lớn và khó đầu tư công nghệ để bảo đảm tăng năng suất lao động”, PGS.TS Trần Thị Cúc (Trường ĐH Kinh doanh và công nghệ Hà Nội) nhận xét trên tạp chí Dân chủ và pháp luật không ghi ngày tháng năm xuất bản nhé.