Quy định về hạn mức giao đất và hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp cho mỗi hộ gia đình, cá nhân đang cản trở rất lớn xu thế tích tụ ruộng đất nhằm phát triển nông nghiệp sản xuất hàng hóa lớn theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa.

Kỳ 1: Vướng mắc hạn điền của Luật Đất đai: Nông dân chán ngán bỏ hoang ruộng đồng

Kỳ 2: Vướng mắc hạn điền của Luật Đất đai: Điền chủ sợ bị đòi đất

Kỳ 4: Vướng mắc hạn điền của Luật Đất đai: Nới hay bỏ vẫn phải bảo vệ nông dân

Nhiều năm nay, ông Võ Quan Huy (xã Hiệp Hòa, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An) được coi là người nông dân sử dụng nhiều đất nhất cả nước với hơn 1.000 ha trồng cây ăn quả, cây công nghiệp và nuôi bò, nuôi tôm… theo hướng công nghệ cao trải rộng từ đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ lên tới Tây Nguyên. Ông còn được tôn vinh là “vua chuối” vì đầu tư hàng trăm ha trồng chuối sạch theo phương pháp hữu cơ, xuất khẩu sang nhiều thị trường châu Á khó tính.

“Vua chuối” đặt tham vọng phát triển 1.000 ha trồng chuối xuất khẩu và bưởi da xanh vào năm 2020, song băn khoăn lớn về mức hạn điền ít ỏi. Ảnh: báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 4/10/2016

Lão nông gần 50 năm gắn bó với ruộng đồng này khẳng định muốn vươn lên tầm thế giới đòi hỏi nông nghiệp phải sử dụng quy mô đất đai rộng lớn. Ví dụ, để sản xuất trái chuối hàng hóa, hướng đến xuất khẩu như mô hình ông đang áp dụng phải có tối thiểu 100 ha đất trở lên. Bởi với quỹ đất như vậy, người nông dân mới có thể đầu tư đồng bộ hệ thống nhà máy đóng gói, đường cáp tải vận chuyển, cáp chống ngã đổ…

Đặc biệt, canh tác tại vùng đồng bằng sông Cửu Long bắt buộc phải xây dựng các tuyến đê bao chống hạn, ngăn mặn. Ông Huy phân tích: Với quy mô 10 ha, nông dân không thể nào xây dựng đê bao được vì vừa tốn tiền, vừa mất rất nhiều đất nhưng hiệu quả không cao. Tuy nhiên, với 2 trại chuối quy mô hơn 200 ha thì ông đã làm được điều này. Ông cho biết đang đẩy mạnh phát triển hai loại cây ăn quả chủ lực là chuối và bưởi da xanh với tham vọng đạt 1.000 ha vào năm 2020, nhưng rất băn khoăn với chính sách hạn điền.

Số báo Nông nghiệp Việt Nam ra ngày 4/10/2016 miêu tả tác giả bài viết cảm thấy “choáng” khi thấy ông Huy ôm ra một chồng sổ đỏ, liệt kê ra không biết bao nhiêu tài sản đất đai đang được ông khai thác sử dụng hiệu quả. Quy định hạn điền của Luật Đất đai 2013 khiến ông Võ Quan Huy “méo mặt” vì phải quản lý quá nhiều sổ đỏ các mảnh đất mà ông mua lại, song phải huy động các thành viên trong gia đình, họ hàng thân thiết đứng tên quyền sử dụng đất.

Ông Võ Quan Huy lo ngại rủi ro từ việc phải nhờ người khác đứng tên trên sổ đỏ ruộng đất do ông bỏ tiền mua. Ảnh: báo Nông nghiệp Việt Nam ngày 4/10/2016

Đây là bất cập nghiêm trọng cản trở khát vọng làm ăn lớn và nếu việc làm ăn gặp biến cố, nguy cơ xảy ra tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình là rất lớn. Bên cạnh đó, khi cùng lúc thế chấp nhiều sổ đỏ (để vay vốn ngân hàng) do nhiều người đứng tên gây ra nhiều bất tiện, phát sinh chi phí tốn kém…

Báo Tin Tức ngày 10/7/2018 đăng kết quả một điều tra của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TƯ đối với 3.700 hộ dân ở 12 tỉnh cho thấy, thị trường bán đất hoạt động nhộn nhịp hơn thị trường cho thuê đất nông nghiệp. Tỷ lệ hộ có chuyển nhượng đất trung bình của 12 tỉnh lên tới 16,6%, trong khi tỷ lệ hộ có cho thuê đất nông nghiệp chỉ chiếm 7,1%.
Một chuyên gia của Viện xác nhận hạn mức sử dụng đất thấp ảnh hưởng bất lợi đến khả năng đáp ứng nhu cầu của những hộ có tiềm lực tích tụ, tập trung ruộng đất. Theo kết quả điều tra tích tụ đất nông nghiệp trên địa bàn các xã, trên 23,7% số hộ gia đình cho rằng hạn điền thấp ảnh hưởng đến mua bán và tích tụ đất đai.

Phải nhờ đứng tên sổ đỏ vượt hạn mức

Bộ Tài nguyên và Môi trường xác nhận quy định hạn mức nhận chuyển nhượng đất trồng cây hằng năm không quá 10 lần hạn mức giao khiến người nhận chuyển quyền vượt quá hạn mức quy định phải nhờ người khác đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đồng thời phần diện tích vượt hạn mức bị từ chối khi thế chấp vay vốn ngân hàng…

Trả lời