“Thành phố đang thiếu hụt ngân sách thì việc dùng 1.500 tỷ đầu tư vào mục đích gì rất quan trọng. Có nên dùng để xây dựng nhà hát liền hay không? Trong danh sách các công trình ưu tiên xây dựng của thành phố hiện nay thì nhà hát này có thật sự xứng đáng ở vị trí đầu không”, KTS Ngô Viết Nam Sơn nói.

Hàng loạt băn khoăn

Sáng 8/10, HĐND TPHCM khóa IX thực hiện kỳ họp thứ mười (kỳ họp bất thường) để xem xét thông qua tờ trình của UBND thành phố về quyết định xử dụng vốn ngân sách xây dựng nhà hát Giao hưởng, Nhạc và Vũ kịch.

Đây là nhà hát đạt tiêu chuẩn quốc tế, đặt tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm (quận 2). Dự án có tổng mức đầu tư hơn 1.508 tỷ đồng từ nguồn thu bán đấu giá khu đất 23 Lê Duẩn (quận 1). Nhà hát có quy mô 1.700 chỗ, gồm hai khán phòng lớn (1.500 chỗ) và nhỏ (500 chỗ). Thời gian thực hiện trong giai đoạn 2018-2022.

Hầu hết các đại biểu tham dự cuộc họp này đều lên tiếng đồng thuận, nhiệt tình ủng hộ. Tuy nhiên, cũng có một vài băn khoăn. Đại biểu Võ Thị Ngọc Thúy tán thành chủ trương đầu tư dự án xây dựng nhà hát mang tính biểu tượng, có thể trở thành điểm thu hút du khách này nhưng cũng bày tỏ băn khoăn ở chỗ tờ trình chưa nói đến quy mô khán phòng 1.200 và 500 chỗ ngồi là đủ hay chưa, phù hợp mục tiêu lớn của nhà hát, thì cần làm rõ về mục tiêu mục đích sử dụng, tương thích với quy mô và mục đích sử dụng ra sao. Ảnh: Tiền phong

Đại biểu Ngọc Thúy đặt vấn đề, nếu dự án hướng đến mục tiêu văn hóa và xã hội thì kiến trúc và mỹ thuật là vấn đề quan trọng nhất để có thể tạo nên sự khác biệt với các dự án khác trên thế giới, nhưng trong tờ trình chưa thể hiện rõ. Xét đến khía cạnh giá trị kinh tế, đại biểu này cho rằng hiện hai nhà hát tại TPHCM là Nhà hát Hòa Bình và Nhà hát Thành phố có quy mô tương đương nhà hát dự kiến xây nên.

“Vậy chúng ta đã sử dụng đúng công suất của 2 nhà hát trên hay chưa, liệu nhà hát mới có điểm gì khác 2 cái đó”.

Ngoài ra, bà cũng cho rằng nếu muốn khuôn viên xung quanh nhà hát trở thành điểm check-in cho du khách thì đây phải là nơi triển lãm các giá trị nghệ thuật, ngoài việc cần có khuôn viên cây xanh xung quanh hai khán phòng.

Đại biểu Phan Nguyễn Như Khuê, Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội cũng đồng tình với những băn khoăn, lo lắng của một số đại biểu về tính kỹ thuật của dự án nhà hát. Ông Khuê đề nghị, trong nhiệm kỳ tiếp theo, Sở TN-MT có thể tham mưu, xem xét quy hoạch, định hướng phát triển cần có công trình thứ hai là Nhà hát cải lương. Bởi theo ông Khuê, tại TPHCM và các tỉnh, thành phía Nam bộ, bộ môn này rất phát triển. Nhưng cũng cần rút kinh nghiệm từ những hạn chế của Nhà hát Trần Hữu Trang thời gian qua. Đây được xem là sự gửi gắm, mong chờ của nghệ sỹ về nghệ thuật cải lương.

Trên Zing.vn, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho biết TP.HCM chưa có nhà hát Giao hưởng, Nhạc và Vũ kịch đúng tiêu chuẩn, việc xây dựng nhà hát lớn với đô thị như TP.HCM là cần thiết. Thủ Thiêm cũng là vị trí phù hợp để xây dựng nhà hát. Tuy nhiên, ông Sơn băn khoăn liệu quyết định từ HĐND đưa ra có vội vàng.

“Đại biểu biểu quyết xây nhà hát phải có sự cân nhắc thấu đáo. Kỳ họp bất thường, đại biểu HĐND trước khi quyết định phải được tư vấn đúng. Tôi không biết là họ có được cung cấp thông tin đầy đủ để quyết định hay không?”.

KTS cho rằng 1.500 tỷ là số tiền lớn, làm được rất nhiều việc. Trong bối cảnh TP.HCM đang gặp nhiều vấn đề về ngân sách thì việc sử dụng số tiền lớn này cần phải được cân nhắc thật kỹ lưỡng. “Thành phố đang thiếu hụt ngân sách thì việc dùng 1.500 tỷ đầu tư vào mục đích gì rất quan trọng. Có nên dùng để xây dựng nhà hát liền hay không? Trong danh sách các công trình ưu tiên xây dựng của thành phố hiện nay thì nhà hát này có thật sự xứng đáng ở vị trí đầu không?”.

Bên cạnh đó, ông Sơn cũng nhận định việc đề xuất xây dựng này quá vội vàng, chưa có kế hoạch tốt. Quy mô nhà hát 1.700 chỗ ở một khu đất hẹp là không đúng tầm với TP.HCM. KTS cho rằng với tầm cỡ đô thị như TP.HCM thì nếu làm, phải dành khu vực văn hóa diện tích từ 2-3 ha trở lên, tạo thành khu biểu diễn nghệ thuật cao cấp, có cả trong nhà, ngoài trời, có đủ các bộ môn nghệ thuật biểu diễn.

“Nhà hát chỉ có 1.700 chỗ trên một miếng đất nhỏ thì theo tôi đây là tư duy quy hoạch chưa đúng tầm với khu trung tâm đô thị mới của TP.HCM. Tỷ như Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Lincoln Center của New York (Mỹ), gồm khoảng ba chục nhà hát lớn nhỏ, trong nhà lẫn ngoài trời, quy mô từ 30 đến 3.000 chỗ. Nhóm công trình văn hóa nghệ thuật tại trung tâm Thủ Thiêm có thể nhỏ hơn nhiều, nhưng phải quy hoạch tại vị trí đẹp ven sông hồ để làm điểm nhấn đô thị”, ông Sơn bày tỏ.

KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng cho rằng không chỉ có giao hưởng, nhạc kịch mà các bộ môn khác như cải lương, chèo, hát bội,… ở TP.HCM vẫn chưa có không gian để sinh hoạt. Do đó, cần cân nhắc lại quy hoạch để có quần thể nhà hát đa năng. “Đã xây dựng thì phải xứng tầm với TP.HCM. Nếu chưa có tiền thì quy hoạch để đó từ từ xây, chứ không nên vội vàng. Trong giai đoạn hiện nay thì nhà hát mới chưa phải là ưu tiên hàng đầu”, KTS nhấn mạnh.

Điều mà Thủ Thiêm cần bây giờ không phải là nhà hát 1.500 tỷ

Tại kỳ họp, Phó chủ tịch thành phố Lê Thanh Liêm cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án này, bởi TP.HCM là đô thị văn minh, hiện đại, là đầu mối giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật và nhiều giá trị khác nên rất cần một công trình văn hóa xứng tầm.

KTS Nam Sơn chia sẻ, muốn TP.HCM phát triển thì chắc chắn Thủ Thiêm – nơi chọn để xây dựng nhà hát, cũng phải phát triển theo. Tuy nhiên, ông cho rằng việc xây dựng nhà hát không là yếu tố quan trọng giúp kích thích phát triển Thủ Thiêm, bằng việc dùng ngân sách đó đầu tư vào hạ tầng. Ảnh: Zing

“Điều mà Thủ Thiêm cần ngay bây giờ, có lẽ không phải là nhà hát mà là xây cầu và hạ tầng. 1.500 tỷ có thể xây được 2-3 cầu. Xây cầu giúp kích thích Thủ Thiêm hơn nhà hát nhiều. Thủ Thiêm phát triển thì TP lợi gì? Đó là TP thoát nợ. Bởi mỗi ngày Thủ Thiêm vẫn đang phải trả 3-5 tỷ đồng tiền lãi. Giá trị vùng đất Thủ Thiêm tăng lên nhờ có hạ tầng và quy hoạch kết nối tốt, thì tự nó sẽ thu hút nhà đầu tư đến xây dựng dự án, là những người sẽ giúp trả nợ cho Thủ Thiêm. Thậm chí sau này khi Thủ Thiêm phát triển tốt, có thể thu hút đầu tư xây nhà hát bằng nguồn vốn xã hội hóa, mà TP không cần phải chi ngân sách”, KTS chia sẻ quan điểm..

Ông Sơn chỉ ra ở các nước, việc xây dựng nhà hát thường được tiến hành sau cùng, khi mọi thứ ở nước họ đã ổn định. KTS dẫn chứng tại Mỹ, Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Lincoln Center ở New York chỉ được xây khi TP này đã ổn về mặt hạ tầng, bệnh viện, trường học đầy đủ. Hay như tại Pháp, nhà hát mới Opera Bastille cũng “mọc” lên khi Paris đã ổn định về nhu cầu hạ tầng xã hội, chứ trước đây nước này không đặt vấn đề xây nhà hát mà họ tận dụng những gì đang có, bao gồm Nhà hát Opera Garnier cũ.
Xét bối cảnh TP.HCM, vị KTS cho rằng cơ sở hạ tầng của chúng ta vẫn chưa đầy đủ, Metro đang bị ngưng lại, thành phố ngập nước, bãi đậu xe thiếu, bệnh viện trường học thiếu trầm trọng… thì cần phải xem xét lại việc có nên ưu tiên xây dựng nhà hát trong thời điểm này không?

Ông cũng nói thêm cần ưu tiên trích một phần ngân sách này cho việc gấp rút điều chỉnh quy hoạch hai bờ Đông – Tây, khu trung tâm theo một dự án duy nhất, vì ba lý do chính. Thứ nhất, hiện nay phát triển thực tế tại khu trung tâm đã không phù hợp định hướng quy hoạch. Thứ hai, việc tách quy hoạch hai bờ Đông – Tây thành hai dự án quy hoạch riêng là sai lầm chiến lược lớn, dẫn đến việc phát triển thiếu bền vững ở bờ Tây và việc bờ Đông không thu hút được nguồn vốn lớn xã hội hóa. Thứ ba, việc phê duyệt quy hoạch 2 bờ đã trên 5 năm, đã tới thời điểm điều chỉnh quy hoạch lại. “Xét hiệu quả thì càng cần quy hoạch lại nơi đây vì đi sai hướng. Thủ Thiêm là khu đô thị mới, trung tâm tài chính nhưng giờ chỉ thấy địa ốc. Bờ Tây phải bảo tồn di sản thì chỉ toàn nhà cao tầng ven sông. Quy hoạch lại 2 bờ tốn khoảng 50 tỷ. Việc này cần nghiên cứu lại vì đây là điều kiện giúp khu trung tâm TP phát triển hài hòa hơn”, KTS nói.

Đó là những vấn đề mà HĐND cần thảo luận trước khi xem xét lại quyết định cho việc sử dụng ngân sách 1.500 tỷ này.